Veel ouders vragen zich het weleens af: mogen wij ons kind vrij nemen van school om buiten de schoolvakanties op vakantie te gaan? Misschien zijn vliegtickets in september veel goedkoper, wil je de drukte vermijden of komt een familiebijeenkomst alleen buiten de reguliere vakanties uit. Toch gelden er in Nederland duidelijke regels rondom leerplicht en schoolverzuim.
In deze uitgebreide gids lees je precies wat wel en niet mag, wanneer je toestemming kunt krijgen, wat de gevolgen zijn van ongeoorloofd verzuim en hoe je verstandig omgaat met een verlofaanvraag.
Wat zegt de leerplichtwet over vakantie buiten schoolvakanties?
In Nederland geldt de leerplicht voor kinderen vanaf 5 jaar tot en met het schooljaar waarin zij 16 worden. In de praktijk gaan de meeste kinderen al vanaf hun vierde naar school, maar vanaf 5 jaar is het verplicht.
De leerplichtwet bepaalt dat kinderen verplicht zijn om onderwijs te volgen tijdens de vastgestelde schoolweken. Schoolvakanties worden landelijk of regionaal vastgesteld. Buiten deze officiële vakanties is een kind in principe verplicht aanwezig te zijn op school.
Dat betekent dat ouders hun kind niet zomaar thuis mogen houden om eerder op vakantie te gaan of later terug te keren.
Wanneer mag een kind wél vrij van school voor vakantie?
Er zijn uitzonderingen waarbij extra verlof mogelijk is. Dit heet officieel “verlof wegens gewichtige omstandigheden” of “verlof buiten de schoolvakanties”.
1. Beroep van ouders (specifieke sectoren)
De bekendste uitzondering geldt voor ouders met een beroep waarbij vakantie tijdens schoolvakanties onmogelijk is. Denk aan:
- Seizoensgebonden werk (bijvoorbeeld horeca, agrarische sector)
- Toeristische sector
- Beroepen waarbij je afhankelijk bent van piekperiodes
In dat geval kan de school één keer per schooljaar maximaal 10 schooldagen verlof toestaan, mits:
- Het echt onmogelijk is om in een reguliere vakantie weg te gaan
- Dit schriftelijk kan worden aangetoond (werkgeversverklaring)
Belangrijk: dit verlof mag niet in de eerste twee weken van het schooljaar vallen.
2. Bijzondere familieomstandigheden
In uitzonderlijke situaties kan ook verlof worden verleend, bijvoorbeeld bij:
- Huwelijk van directe familie
- Begrafenis of ernstige ziekte van een familielid
- Bijzondere religieuze verplichtingen
Dit zijn geen vakanties in recreatieve zin, maar situaties die als “gewichtige omstandigheden” worden aangemerkt.
Wanneer krijg je géén toestemming?
Er zijn ook situaties waarin scholen vrijwel altijd nee zullen zeggen:
- Goedkopere vliegtickets buiten het hoogseizoen
- Vakantie om drukte te vermijden
- Familiebezoek zonder dringende reden
- Eerder vertrekken voor een langere reis
- “We hadden al geboekt” als argument
Financiële redenen of praktische overwegingen zijn volgens de wet geen geldige reden voor extra vakantieverlof.
Hoe vraag je extra verlof aan bij school?
Wil je toch een aanvraag doen? Dan is het belangrijk dit zorgvuldig aan te pakken.
Stappenplan:
- Vraag het aanvraagformulier op bij de school.
- Dien het verzoek schriftelijk en ruim van tevoren in.
- Voeg indien nodig bewijsstukken toe (bijvoorbeeld werkgeversverklaring).
- Wacht de schriftelijke beslissing af.
De directeur van de school beslist over aanvragen tot 10 schooldagen. Voor langere periodes moet de leerplichtambtenaar betrokken worden.
Wat gebeurt er bij ongeoorloofd verzuim?
Besluit je toch zonder toestemming op vakantie te gaan? Dan kan dat gevolgen hebben.
Wanneer een kind zonder geldige reden afwezig is, moet de school dit melden bij de leerplichtambtenaar. Die kan vervolgens:
- Een waarschuwing geven
- Een gesprek voeren
- Een proces-verbaal opmaken
De uiteindelijke boete kan oplopen tot enkele honderden euro’s per kind, afhankelijk van de situatie en herhaling.
In ernstige gevallen kan zelfs een aantekening in het dossier volgen.
Wordt er gecontroleerd op luchthavens?
Er gaan regelmatig verhalen rond over controles op luchthavens. In sommige gevallen vinden er steekproefsgewijze controles plaats, waarbij leerplichtambtenaren reizende gezinnen aanspreken buiten schoolvakanties.
Hoewel dit niet dagelijks gebeurt, is het dus geen fabel dat er gecontroleerd kan worden.
Mag je kind één dag eerder weg of later terugkomen?
Veel ouders denken dat één dag geen probleem is. Juridisch gezien geldt echter dat ook één dag zonder toestemming ongeoorloofd verzuim is.
Sommige scholen gaan coulant om met één dag verschil, maar officieel is toestemming altijd vereist.
Verschillen de regels per gemeente?
De leerplichtwet is landelijk vastgesteld, maar de uitvoering ligt bij gemeenten. Dat betekent dat de manier van handhaven per gemeente kan verschillen.
In sommige gemeenten wordt strenger gecontroleerd dan in andere. Toch gelden overal dezelfde wettelijke uitgangspunten.
Wat zijn de voordelen van vakantie buiten schoolvakanties?
Ondanks de regels overwegen veel ouders het toch. Begrijpelijk, want reizen buiten het hoogseizoen heeft voordelen:
- Lagere prijzen voor vliegtickets en accommodaties
- Minder drukte op bestemmingen
- Meer rust op luchthavens
- Aangenaam klimaat in sommige landen
Maar deze voordelen moeten worden afgewogen tegen mogelijke boetes en risico’s.
Wat zijn de nadelen voor je kind?
Naast juridische risico’s zijn er ook praktische overwegingen:
- Gemiste lesstof
- Toetsen of projecten die niet ingehaald kunnen worden
- Sociale aansluiting missen
- Extra druk bij terugkomst
Vooral bij oudere kinderen of in examenjaren kan dit impact hebben.
Wat als je al geboekt hebt zonder toestemming?
Dit komt vaker voor dan je denkt. Toch geldt: een reeds geboekte vakantie is geen geldige reden voor verlof.
De school kan nog steeds weigeren, en bij vertrek zonder toestemming loop je risico op een melding.
Praktische tips voor ouders
Wil je de kans op toestemming vergroten?
- Dien je aanvraag vroegtijdig in
- Wees eerlijk en transparant
- Lever duidelijke bewijsstukken aan
- Ga in gesprek met de school
En vooral: boek pas definitief als je schriftelijke toestemming hebt ontvangen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel dagen mag een kind extra vrij?
Maximaal 10 schooldagen per jaar bij specifieke beroepsredenen.
Krijg je altijd een boete?
Niet altijd. Soms volgt eerst een waarschuwing, maar een boete is mogelijk.
Geldt dit ook voor middelbare scholen?
Ja, dezelfde leerplichtregels gelden.
Mag je kind vrij voor een lange verre reis?
Alleen als deze onder een geldige reden valt.
Conclusie: verstandig omgaan met extra verlof
Kinderen vrij van school nemen voor vakantie is in Nederland sterk gereguleerd. Hoewel er uitzonderingen bestaan, is recreatieve vakantie buiten schoolvakanties in principe niet toegestaan.
Het is belangrijk om de regels serieus te nemen, niet alleen vanwege mogelijke boetes, maar ook vanwege de onderwijsverplichting van je kind.
Wil je buiten het hoogseizoen reizen? Kijk dan naar officiële schoolvakanties per regio of plan slim binnen de vastgestelde vakanties.
Zo voorkom je stress, boetes en discussie – en kun je met een gerust hart genieten van je vakantie.